Sağmalcılar, Bayrampaşa’nın eski merkezini oluşturan semttir. 1970 İstanbul kolera salgınından sonra salgını hatırlattığı için adı değiştirilmiş, IV. Murad’ın sadrazamı Bayram Paşa’nın adı verilmiştir. Metro ile Sağmalcılar istasyonu aracılığıyla ulaşılabilir.
1970 yılında İstanbul’un Sağmalcılar ilçesinde meydana gelen kolera salgını, ilçenin isminin Bayrampaşa olarak değişmesine sebep olmuş.
o yıllarda istanbul’un sağmalcılar semti gecekondulaşmanın en çarpıcı örneklerinden biriydi.
semtteki mimar sinan’dan kalma temiz su kanallarına yanlışlıkla pis su kanallarının bağlanması ve bu suyun çeşmelerden akması sonucu 1890 larda istanbul’da görülen büyük kolera salgınından sonraki en büyük kolera salgını yaşandı .
alınan önlemlerin çok sıkı tutulması ile salgın sağmalcılar dışına fazla taşmadan önlendi. o kış devamlı şehir suyunu kaynattığımızı çiğ sebze meyve yemediğimizi tüm yemeklerin içine sirke koyduğumuzu hatırlıyorum. bir de okulda bir kişinin karnı ağrıyor diye tüm okul apar topar hastaneye götürülüşümüzü. o zamanki sağlık bakanlığı bu hastalık kolera değildir koleranın hafifidir diyerek “vibrio cholerae eltor” adı ile anmış kolera diyenlere vatan haini muamelesi yapmıştı. buna sebepse ülkeye uluslarası karantina önlemlerinin uygulanması korkusu yaşanmasıydı. neyse korkulan olmadı. salgının verdiği zayiatın sayısını tam hatırlayamadım ama aklımda kaldığına göre elli kişi civarındadır.
salgının sebebi çarpık kentleşmenin bir sonucu olmasına karşın devrin başbakanı takdir i ilahi olarak yorumlamış salgın geçtikten sonra da sağmalcıların kötü şöhretini silmek için adı bayrampaşa olarak değiştirilmişti. o gün bugündür başımıza milletçe gelen belaları yöneticilerin takdir i ilahi diye geçiştirme alışkanlığında ise değişen bir şey yok.
Yapay zeka ne diyor ?
Sağmalcılar
Sağmalcılar, İstanbul’un Avrupa Yakası’nda yer alan tarihi ve kültürel zenginliklere sahip bir semttir. Bu semt, geçmişten günümüze uzanan köklü bir tarihi ve çeşitli sosyal yapısıyla dikkat çeker.
Tarihçe
Sağmalcılar, Bizans döneminden itibaren yerleşim yeri olarak kullanılmaya başlanmıştır. İsmi, o dönemde burada yapılan hayvancılıktan, özellikle sağmal ineklerin çokluğundan gelmektedir. Osmanlı döneminde de önemini sürdüren semt, Cumhuriyet döneminde hızla gelişmiş ve modern bir yapıya kavuşmuştur.
Coğrafi Konum
Sağmalcılar, İstanbul’un merkezi sayılabilecek bir konumda yer alır. Bu, semtin ulaşım açısından kolay erişilebilir olmasını sağlar. Toplu taşıma araçlarıyla şehrin diğer önemli bölgelerine rahatlıkla ulaşılabilir.
Kültürel ve Sosyal Yapı
Gelenekler ve Etkinlikler
Sağmalcılar, zengin kültürel geleneklere sahiptir. Yıl boyunca çeşitli festivaller ve etkinlikler düzenlenir. Bu etkinlikler, semtin sosyal yapısını güçlendirir ve topluluk ruhunu pekiştirir.
Eğitim ve Spor
Semtte birçok okul ve spor tesisi bulunmaktadır. Bu kurumlar, gençlerin eğitimi ve sosyal gelişimi için önemli fırsatlar sunar. Sağmalcılar’ın eğitim kurumları, kaliteli eğitimleriyle tanınır.
Ekonomi
Sağmalcılar, ekonomik açıdan da dinamik bir yapıya sahiptir. Semtte bulunan çeşitli işletmeler ve alışveriş merkezleri, ekonomik canlılığa katkıda bulunur. Küçük işletmelerin yanı sıra büyük market zincirleri de burada faaliyet göstermektedir.
Sonuç
Sağmalcılar, tarihi zenginlikleri, kültürel çeşitliliği ve modern yaşam olanaklarıyla İstanbul’un önemli semtlerinden biridir. Burada yaşayanlar, geçmişin mirasını ve modern yaşamın olanaklarını bir arada bulma şansına sahiptir. Sağmalcılar, hem ziyaretçiler hem de sakinleri için keşfedilmeye değer bir semttir.
İstanbul halkının 1950’lere kadar mesire yeri olan ve gelenlerin istedikleri kadar üzüm yedikleri, ancak dışarıya çıkartamadıkları meşhur Numunebağları, Abdi İpekçi Caddesi ile O-1 Karayolu arasındaydı. (Anılan bağlardan geriye “Numunebağ Caddesi” adı kalmıştır.) Bugünkü Bayrampaşa’nın ilk çekirdeğini oluşturan ve 1954’te köy statüsüne getirilen Sağmalcılar, Rami Bucağı sınırları içindeydi ve Maltepe Askeri Kışlası nedeniyle “Kışla Arkası” olarak da anılıyordu.
1927’den itibaren gruplar halinde Bulgaristan ve Yugoslavya’dan gelen göçmenlere ilaveten 1955’te İstanbul’un iki büyük caddesi olan Vatan ve Millet Caddeleri yapılırken evleri istimlake uğrayan vatandaşların çoğunun Sağmalcılar Köyü’ne yerleşmesi, nüfusun artışına neden oldu. Ayrıca, 1950’den itibaren bölgede yapılan fabrikalar, ilçeyi sanayi bölgesi haline getirdi. Bu yüzden göçmen semti olarak bilinir.
Sağmalcılar Köyü, 3 Nisan 1962’de belde belediyesine dönüştürüldü.[4] Mimar Sinan tarafından İstanbul’un su ihtiyacını karşılamak amacıyla döşenen ve o sırada hâlâ faal durumda bulunan su kanallarına, inşa edilen binaların atık su ve tuvalet tesisatlarının yanlış bağlanması ve bu su kanallarına bağlı çeşme sularının bölge halkı tarafından kullanılması sonucunda semtte kolera salgını çıktı. Salgın çok kişinin hayatına mal oldu. Sağmalcılar adını zihinlere kolera sözcüğüyle birlikte yerleştiği düşünülerek ve IV. Murad’ın sadrazamlarından Bayram Paşa’nın burada bir çiftlik sahibi olmasından esinlenilerek Sağmalcılar adı Bayrampaşa olarak değiştirildi.
Eyüp ilçesinin bir semti olarak gelişmesini sürdüren Bayrampaşa Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsüne yükseltildi. Böylece Eyüp Belediyesi’nden ayrılarak müstakil belediye teşkilatına kavuşturuldu. Bayrampaşa, cadde ve sokakları ile oldukça planlı bir şehir görünümündedir. Semt merkezi Orta, Vatan ve Yenidoğan Mahallelerini içine almaktadır. Diğer mahalleleri: Altıntepsi, Cevatpaşa, İsmetpaşa, Kartaltepe, Kocatepe, Terazidere, Yıldırım ve Muratpaşa’dır.
Büyük İstanbul Otogarı, sebze hali, metro merkezi, otobüs terminali, PTT santrali, Bayrampaşa Devlet Hastanesi, Sağlık Ocağı ve Dispanseri başlıca kamu kuruluşlarıdır. Kızılay, Türk Hava Kurumu, Bayrampaşa Vakfı, Sosyal Doku Vakfı, Anadolu Gençlik Derneği, Göz Nuru Vakfı ilçedeki sosyal yardım kuruluşlarıdır. İlçede 2 adet anaokulu, 15 adet ilkokul, 14 adet ortaokul, 13 adet lise dengi okul, çok sayıda özel öğretim kurumu ve çeşitli üniversitelerin fakülteleri bulunmaktadır. Cami sayısı 30’u aşmıştır. Bunlardan Bayrampaşa Merkez Camii, belediye başkanlığı binası karşısındadır. Osmanlı klasik mimarisinin izlerini taşımaktadır. Kubbe ve şerefeleri Edirne Selimiye Camii’nin tarzını andırır. Caminin alanı 860 m²’yi bulmaktadır. 2 stadyum ve 4 kapalı spor salonu ve içinde 2 adet yüzme havuzu bulunan Hidayet Türkoğlu spor merkezi Bayrampaşa’nın önemli spor tesisleridir. Semt folkloru çeşitlilikler göstermektedir. Türkiye’nin her yöresinden ve yurt dışından gelen insanlar, geldikleri bölgenin ve ilin farklı oyun, türkü ve geleneklerini getirmişlerdir. Bulgaristan’dan gelen göçmenlerin kurdukları Balkan Oyunları, Folklor Derneği ilçe folkloruna canlılık kazandırmaktadır.
Tarihî eserler bakımından önemli bir yeri olan Maltepe Askeri Hastanesi, 1827’de yaptırılmıştır. Bina dört cephelidir. Orta yerinde büyük bir avlusu vardır. Ön cephesi tek, öteki yönleri ikişer katlıdır. Tavanları yüksek, odaları ve koğuşları geniştir. Giriş kapısı Türk-rokoko tarzında mermerden inşa edilmiştir. Nizamiye Kapısının üzerinde Haşim imzalı “Tuğra-i Hümayun” ve çok uzaktan okunabilen besmele ile “Fih-i Şifa-ün’lin nas” ayetini içeren altın suyu ile celi yazı, altında ve kapının iki tarafında Yesarizade Mustafa İzzet Efendi’nin yeşile boyanmış ta’lik yazısı ile “Çaresaz-ı derdimendan Hazret-i Mahmüd Han” (Dertlerin dermanı olan sultan II. Mahmud) dizesi ile başlayan ve “Cism-i Han Mahmud ola asattan daim masun” (Tanrı Sultan Mahmud’u daima kötülüklerden korusun) dizesi ile sona eren 32 beyitlik bir kitabe bulunmaktadır. 1922’de lağvedilen hastane bir müddet askeri okul ve daha sonra kışla haline getirilerek 66. Tümen’in karargahı olarak kullanılmıştır. Bugün Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü’ne hizmet binası olarak ayrılmıştır. I. Süleyman’ın (Kanuni) emriyle Koca Sinan tarafından yapılan su terazilerinden ve su maslaklarından pek az iz kalmıştır. Belediye Parkı’ndaki Atatürk Anıtı ilçede yeni anıtlardır. Bayrampaşa’da bulunan kapalı ceza ve tevkifevinin yapımına 1955’te başlanmış, 1968’de tamamlanarak hizmete sokulmuştur. Sultanahmet Ceza ve Tevkifevi buraya taşınmıştır. 120.000m²’lik bir alanı kaplamaktadır. 30.000 m²’lik bölümü hücre kısmına ayrılmıştır. Kadın ve çocuk koğuşları ayrıdır. Bünyesinde 100 yataklı bir hastane vardır. Bayrampaşa Cezaevi 2009 yılında Silivri’ye taşınmış ve cezaevi kapatılmıştır.